Hoe herken je signalen van dyslexie bij leerlingen?

Kenmerken volgens DSM-5

De kerncriteria zijn:

Moeite met lezen en spelling: Onnauwkeurig, traag of moeizaam lezen en/of hardnekkige spellingproblemen. Moeizaam lezen van woorden (slecht decoderen) en/of moeite met spelling, wat zich manifesteert in onnauwkeurig en langzaam lezen.

Hardnekkigheid: Zelfs met gerichte interventies blijven de moeilijkheden onveranderd aanwezig.

Substantieel onder niveau: De prestaties liggen significant lager dan verwacht. Het niveau van de lees- en/of spellingvaardigheden blijft aanzienlijk achter bij wat op de betreffende leeftijd verwacht mag worden.

Ontstaan tijdens schooljaren: Zichtbaar in de leerperiode. De leerproblemen beginnen tijdens de schooljaren, maar worden pas merkbaar wanneer de belasting van schoolse taken zwaarder wordt.

Uitsluiting andere oorzaken: Niet verklaard door andere stoornissen of gebrekkig onderwijs. De problemen kunnen niet beter verklaard worden door verstandelijke beperkingen, visus- of gehoorstoornissen, andere psychische of neurologische stoornissen, psychosociale tegenslagen, gebrekkig taalbegrip, of inadequaat(onvoldoende) onderwijs.

(Deze criteria vormen de basis voor diagnostiek en ondersteuning).

Kenmerken in de praktijk

In de klas manifesteert dyslexie zich vaak op verschillende manieren, waardoor de uitdaging voor de betrokken leerlingen aanzienlijk kan zijn. Veelvoorkomende symptomen zijn onder andere:

• traag en onnauwkeurig lezen, wat kan leiden tot frustratie wanneer leerlingen hun teksten niet vlot kunnen volgen,

• het omwisselen of overslaan van letters en woorden, iets wat tot verwarring kan leiden en ervoor zorgt dat de betekenis van zinnen verloren gaat,

• moeite met het begrijpen en toepassen van spellingregels, wat een extra hindernis vormt bij het schrijven en het creëren van geschreven teksten,

• beperkte automatisering van lees- en schrijfvaardigheden, waardoor verdere ontwikkeling en zelfvertrouwen in deze vaardigheden stagneert,

• en, tot slot, het ervaren van faalangst of onzekerheid, wat zich uit in een terughoudende houding bij het deelnemen aan schrijf- en leesactiviteiten.

• Bij milde vormen van dyslexie lukt het leerlingen soms om redelijk goed mee te komen met hun klasgenoten. Echter, zij moeten vaak meer tijd en extra inspanning investeren in lezen en schrijven, waardoor de leerervaring voor hen intensiever en uitdagender kan zijn.

Kenmerken van dyslexie op diverse onderwijsniveaus

Basisonderwijs: In deze fase van de ontwikkeling van kinderen staan lezen en spellen centraal. Het is vaak de eerste plek waar problemen met taal en geletterdheid opvallen, wat kan leiden tot een achterstand in de latere fases van hun onderwijs. Dit is een cruciaal moment, omdat vroegtijdige signalering en aanpak van deze problemen essentieel zijn voor de verdere ontwikkeling van vaardigheden.

Voortgezet onderwijs: In deze fase ervaren veel leerlingen moeilijkheden met het begrijpen van lange teksten, het leren van vreemde talen en het behouden van een effectief werktempo. Deze uitdagingen kunnen resulteren in verminderde prestaties en een negatieve impact hebben op de motivatie van de studenten, vooral wanneer ze worstelen met de toenemende complexiteit van het lesmateriaal.

Hoger onderwijs: Bij de overgang naar het hoger onderwijs komt er een nieuwe reeks uitdagingen kijken. Het lezen van uitgebreide literatuur en het vervaardigen van onderzoeksverslagen kost veel tijd en inspanning. Veel studenten voelen de noodzaak voor extra ondersteuning, aangezien de verwachtingen en de druk om te presteren aanzienlijk toenemen.

Naast de academische gevolgen—zoals alles wat een directe invloed heeft op prestaties, vaardigheden en het succes binnen hun studie—kunnen ook factoren zoals motivatie en zelfvertrouwen, alsmede de uiteindelijke studiekeuze, flink worden beïnvloed.

Het is belangrijk om deze aspecten te onderkennen en te adresseren, zodat studenten optimaal kunnen functioneren en hun volledige potentieel kunnen bereiken.

(...)

(...)